Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non

1. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. MỤC LỤC PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ .. . .. 2 1. Lý do chọn đề tài . .. . .. ... . 3 2. Mục đích nghiên cứu . .. . ... .. 3 3. Đối tượng nghiên cứu ... ... . 3 4. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm ... .. 3 5. Phương pháp nghiên cứu . .. 4 6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu .. .. .. 4 PHẦN II: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 4 I . Cơ sở lý luận: .. .. 4 II. Thực trạng: . .. .. .. . 4 1. Đặc điểm tình hình . . . . 5 a. Thuận lợi . .. ... . 5 b. Khó khăn . .. . 6 2. Số liệu điều tra trước khi thực hiện .. . .. 7 III. Những biện pháp thực hiện .. .. 8 1. Biện pháp 1: Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. 9 2. : Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch, lựa chon nội dung hoạt động học 11 lồng ghép giáo dục kỹ năng sống phù hợp thực tế và khả năng của trẻ . 3. Biện pháp 3: Lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong các hoạt 16 động mọi lúc mọi nơi. 5. Biện pháp 5: Bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên về giáo dục kỹ năng 20 sống cho trẻ. 6. Biện pháp 6: Kết hợp với phụ huynh để giáo dục kỹ năng sống cho trẻ. 22 IV. Kết quả sau khi thực hiện đề tài: ... .. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. ... .. .. 24 I. Kết luận . .. ... . 27 II. Những khuyến nghị sau khi thực hiện đề tài .. . 27 PHẦN IV: TÀI LIỆU THAM KHẢO . 28 29 1 /30
2. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ. 1. Lý do chọn đề tài. Cơ sở lý luận Giáo dục mầm non là giai đoạn đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đây là giai đoạn đặt nền móng quan trọng để góp phần phát triển nhân cách con người. Giáo dục kỹ năng sống là nền tảng quan trọng trong giáo dục trẻ trong thời nhỏ. Kỹ năng này càng ngày càng trở nên được chú ý trong sự phát triển của trẻ nhỏ trên toàn phương diện, khuyến khích để trẻ hướng tới một nếp sống lành mạnh Với mục tiêu giáo dục hiện nay là phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trên cơ sở khai thác triệt để các đặc điểm tâm sinh lí của học sinh, thực hiện đổi mới hình thức và phương pháp giáo dục mầm non để đem lại kết quả đáng khích lệ nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã tạo cơ hội cho trẻ được tìm tòi phát huy năng lực sẵn có của mình, trẻ được hoạt động một cách thoải mái, kích thích sự tò mò ham hiểu biết của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ được hoạt động với các hình thức đa dạng, trẻ được trải nghiệm, quan sát, thực hành, chơi từ đó phát triển tư duy, nhân cách trẻ một cách hoài hòa. Phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đó là phương pháp mà giáo viên cần chú ý đến hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của trẻ. Để làm được những điều đó, cùng với việc được tiếp thu các chuyên đề giáo dục phương pháp lấy trẻ làm trung tâm qua các hoạt động tôi nhận thấy với phong cách lên lớp nhẹ nhàng, tự tin, gần gũi trẻ, có nhiều biện pháp cho trẻ trải nghiệm, khám phá, câu hỏi gợi mở...trẻ hứng thú tham gia hoạt động, kỹ năng thực hành tốt, có nề nếp tham gia hoạt động. Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì chúng đang hứng thú và đang thực hiện.Vì vậy, với trẻ mầm non, giờ học được tiến hành dưới sự tổ chức, hướng dẫn sư phạm của giáo viên nhằm giúp trẻ lĩnh hội các tri thức mới, củng cố, hệ thống hóa các tri thức đã có, đồng thời hình thành và rèn luyện các kỹ năng nhận thức, kỹ năng xã hội. Dạy học lấy trẻ làm trung tâm khác với dạy học truyền thống là giáo viên không truyền đạt kiến thức cho trẻ mà tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi đứa trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực hoạt động; tự chiếm lĩnh kiến thức, kinh nghiệm. Từ đó trẻ mạnh dạn tự tin, tích cực chủ động , tư duy, sáng tạo, thích thú tìm tòi, khám phá trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục tại lớp, điều đó giúp trẻ phát triển về mọi mặt. Cơ sở thực tiễn: 2 /30
3. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Trong những năm gần đây bậc học mầm non đang tiến hành đổi mới, chương trình giáo dục trẻ mầm non trong đó đặc biệt coi trọng việc tổ chức các hoạt động phù hợp sự phát triển của trẻ, khuyến khích trẻ hoạt động một cách chủ động tích cực, hồn nhiên vui tươi, đồng thời tạo điều kiện cho giáo viên phát huy khả năng sáng tạo trong việc lựa chọn và tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ một cách linh hoạt, thực hiện phương châm “Học mà chơi - Chơi mà học” Đáp ứng mục tiêu phát triển của trẻ . Qua thực tế thời gian trực tiếp giảng dạy và làm công tác quản lý trong trường mầm non, bản thân tôi nhận thấy việc áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm chưa thực sự được giáo viên coi trọng. Phương pháp tổ chức của cô còn mang tính hình thức, cứng nhắc chưa thể hiện rõ trong các hoạt động của trẻ. Phần lớn trẻ chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chủ động tích cực, đặc biệt tôi nhận thấy trẻ chưa giám mạnh dạn nói ra mong muốn của mình trong các hoạt động mà chủ yếu thụ động vào cô. Từ cơ sở lý luận và thực tiễn trên, là một cán bộ quản lý, tôi luôn luôn tìm tòi, suy nghĩ cho mình những biện pháp, hình thức thích hợp để giúp giáo viên tổ chức các hoạt động nhằm áp dụng tối đa phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Vì vậy tôi đã mạnh dạn lựa chọn đăng ký, nghiên cứu và thực hiện đề tài: “ Một số biện pháp thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”. 2. Mục đích nghiên cứu: Đưa ra một số biện pháp giúp giáo viên thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non. 3. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài. Nghiên cứu một số biện pháp giúp giáo viên thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non. 4. Đối tượng khảo sát, thực nghiệm: Giáo viên và học sinh trong trường mầm non. 5. Phương pháp nghiên cứu: 5.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận: Thu thập, đọc, phân tích, phân loại và tổng hợp các tài liệu lý luận liên quan đến đề tài. 5.2. Phương pháp quan sát trực tiếp trên các hoạt động của giáo viên và trẻ: Quan sát, dự giờ để thấy rõ thực trạng việc giáo viên áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non. 5.3. Phương pháp điều tra: 3 /30
4. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Trao đổi, đàm thoại với trẻ, với giáo viên để làm rõ và bổ sung thêm các thông tin sau khi quan sát và điều tra. 5.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức thực nghiệm áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non cho giáo viên. 5.5. Phương pháp thống kê phân tích: Sử dụng toán thống kê nhằm mục đích xử lý dữ liệu có liên quan đến đề tài. 6. Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2016 đến tháng 5 năm 2017. PHẦN II: NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. I. Cơ sở lý luận: Việc tổ chức các hoạt động giáo dục theo quan điểm “lấy trẻ làm trung tâm” là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình thực hiện giáo dục mầm non, nhằm thực hiện có chất lượng, đạt hiệu quả nội dung này, thì cần phải đẩy mạnh các hoạt động sao cho phù hợp với điều kiện thực tế của trường, lớp và khả năng của trẻ; đẩy mạnh tích hợp, chú trọng giáo dục đạo đức, hình thành và phát triển kỹ năng sống, hiểu biết xã hội phù hợp với độ tuổi của trẻ. Đó là cả một vấn đề đáng được đặt ra cho những người làm công tác giáo dục phải làm sao để đổi mới việc giáo dục cho trẻ. Trong quá trình công tác ở trường mầm non tôi nhận thấy cần được coi đây là một nhiệm vụ quan trọng trong việc thực hiện chủ chương giải pháp của giáo dục hiện nay. Vì vậy trong năm học này tôi quyết tâm đặt nhiệm vụ này lên hàng đầu, để góp một phần nhỏ bé của mình vào quá trình hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ theo mục tiêu của ngành, của toàn xã hội. Hiểu được thực trạng đó tôi đã mạnh dạn đưa ra mội số giải pháp bằng chính kinh nghiệm thực tế công tác của mình, để nghiên cứu những biện pháp thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm góp phần nâng cao chất lượng của đội ngũ giáo viên và chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường nơi tôi công tác. II. Thực trạng của đề tài: 1. Đặc điểm tình hình: Đặc điểm chung: * Về cơ sở vật chất: Trường mầm non nơi tôi công tác là ngôi trường nhỏ, nằm sát với dân. trường gồm có 2 khu tập chung, cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, toàn 4 /30
5. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. trường có 13 phòng học kiên cố dành cho 13 nhóm lớp, diện tích bình quân các phòng học là 74m2, các khu đều có sân chơi, có cây cho bóng mát. * Về đội ngũ giáo viên: Nhà trường có tổng số 50 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Trong đó có 34 giáo viên, các giáo viên đều có trình độ chuẩn trở lên, và có 17 giáo viên có trình độ trên chuẩn, có 10 giáo viên đang theo học đại học. Hầu hết các giáo viên đều công tác nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ. * Về học sinh: Toàn trường có 402 trẻ, số trẻ mẫu giáo là : 232 trẻ, nhà trẻ là 89 trẻ. Trong đó: Có 3 lớp 5 tuổi số trẻ là 89 trẻ. 3 lớp 4 tuổi số trẻ là 108 trẻ. 4 lớp 3 tuổi số trẻ là 116 trẻ. 3 lớp 24-36 tháng với số trẻ là: 89 trẻ. a. Thuận lợi: Được sự quan tâm của Phòng giáo dục và đào tạo đã tạo điều kiện cho tôi cùng các giáo viên đi tham dự các chuyên đề do Phòng Giáo dục và Sở Giáo dục mở ra. Bên cạch đó việc tham gia các buổi bồi dưỡng thường xuyên đã giúp tôi học hỏi kinh nghiệm về chuyên nghành, và nắm bắt được mọi hoạt động hàng ngày của cô và trẻ qua các tiết dạy. Giáo viên đều đạt trình độ chuẩn và trên chuẩn, có tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm cao trong mọi công việc, có tâm huyết với ngành học, yêu nghề mến trẻ, luôn chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn. Trang thiết bị, cơ sở vật chất cũng như đồ dùng học tập của trẻ đầy đủ. Bản thân tôi luôn yêu trẻ, có tâm huyết với ngành, luôn chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên môn. b. Khó khăn. Bên cạnh những mặt thuân lợi trường còn có một số khó khăn như: - Diện tích các sân chơi còn chật hep so với quy định. - Nhà trường còn thiếu các phòng học chức năng, phòng hiệu bộ . - Một số nhóm, lớp còn thiếu hiên chơi. - Hầu hết là các giáo viên trẻ nên kinh nghiệm còn nhiều hạn chế. Một số giáo viên chưa thực sự xem việc áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là quan trọng và cần thiết đối với trẻ . - Một số phụ huynh học sinh còn lạc hậu, chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc chăm sóc giáo dục trẻ ở độ tuổi mầm non. 5 /30
6. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. - Các cháu là con gia đình nông thôn nên việc giao tiếp với xã hội bên ngoài còn hạn chế. Vì vậy trÎ lu«n bÞ ®éng trong giê häc, tÝnh tÝch cùc ch•a cao, kh¶ n¨ng t×m tßi, kh¸m ph¸, thùc hµnh cßn nhiÒu h¹n chÕ. 2. Số liệu điều tra trước khi thực hiện: Trước khi thực hiện đề tài này, với thời gian công tác, khảo sát thực tế tại trường tôi đã đáng giá thực trạng của việc thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của giáo viên vào các hoạt động của trẻ được đánh giá theo 3 mức độ: Tốt, khá, trung bình thể hiện số liệu như sau: Bảng đánh giá thực trạng của 34 giáo viên về áp dụng phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ ở đầu năm. (Trước khi thực hiện đề tài) Mức độ Tốt Khá Trung bình Nội dung đánh giá Số GV Tỷ lệ Số GV Tỷ lệ Số GV Tỷ lệ - Quan tâm đến việc áp dụng 14/34 41% 16/34 47% 4/34 12% quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. - Xây dựng nội dung hoạt 22/34 65% 7/34 20% 5/34 15% động phù hợp với khả năng của trẻ. - Có nội dung hoạt động đáp 15/34 44% 11/34 32% 8/34 24% ứng nhu cầu, mong muốn của trẻ. - Kích thích sự tìm tòi, khám 8/34 24% 12/34 35% 14/34 41% phá, giúp trẻ được trải nghiệm. Từ thực trạng của giáo viên về việc thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tôi đã tiến hành khảo sát thực trạng của trẻ khi tham gia các hoạt động do giáo viên tổ chức để tìm ra một số biện pháp giúp giáo viên tạo hừng thú, thu hút trẻ, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, phát huy tính sáng tạo, cung cấp thêm kiến thức về kỹ năng sống cho trẻ . Và để làm được điều đó tôi đã tiến hành khảo sát về thực trạng tham gia vào các hoạt động của trẻ như sau: Bảng đánh giá thực trạng của trẻ . (Trước khi thực hiện đề tài) Nhóm, lớp 5 tuổi 4 tuổi 3 tuổi 24-36 Tổng 6 /30
7. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. tháng cả trường Nội dung Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệ Số trẻ Tỷ lệ Số Tỷ lệ Số Tỷ đánh giá trẻ trẻ lệ - Trẻ tích cực, chủ động tham 61/ 89 69% 72/108 67% 75/116 65% 45/89 51% 253/ 63% gia hoạt động. 402 - Trẻ mạnh dạn, tự tin bày tỏ khả 58/89 65% 68/108 63% 71/116 61% 30/89 34% 227/ 56% năng mong 402 muốn của mình. - Kinh nghiệm 63/89 71% 70/ 108 65% 69/116 59% 35/89 39% 237/ 59% sống của trẻ. 402 - Khả năng sáng 65/89 73% 67/ 108 62% 72/116 62% 37/89 42% 241/ 60% tạo của trẻ. 402 Từ những khó khăn, thuận lợi và thực trạng trên, là một cán bộ quản lý tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài này để tìm ra một số biện pháp tốt nhất phù hợp để nâng cao kết quả về công tác chuyên môn và chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. III. Những biện pháp thực hiện: Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần đảm bảo hứng thú, nhu cầu, khả năng, thế mạnh của trẻ. Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất có thể để thành công trẻ có các cơ hội để học bằng nhiều cách khác nhau kể cả thông qua vui chơi. Học bằng chơi, chơi mà học, trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và mở rộng những gì trẻ đang hứng thú và đang thực hiện, bằng cách đặt những câu hỏi mang tính tư duy lắng nghe trẻ trò chuyện và giao tiếp với trẻ, chỉ dẫn đưa ra gợi ý khuyến khích trẻ chơi cùng trẻ củng cố kiến thức và các kĩ năng hỗ trợ và mở rộng việc học của trẻ. Nói chung giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm là điều vô cùng quan trọng trong giáo dục mầm non hiện nay. Qua tìm tòi, nghiên cứu tôi đã tìm ra một số “Biện pháp thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” như sau: 1. Biện pháp 1: Xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung theo tiêu chí áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Như chúng ta đã biết, con người chỉ thích nghe những cái mà bản thân chưa biết, khám phá những điều chưa hiểu, trẻ em cũng vậy, chỉ thích khám phá tìm tòi, thích học những cái mới lạ. Vì vậy, muốn trẻ học tập tích cực giáo viên không dạy trẻ cái mà trẻ đã biết mà phải dạy cái mà trẻ cần, điều mà trẻ chưa 7 /30
8. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. biết và thích nghe. Nói một cách khác xây dựng kế hoạch phải hướng vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm trong quá trình giáo dục. Xây dựng kế hoạch theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là giáo viên có khả năng tự thiết kế kế hoạch giảng dạy để trẻ đạt kết quả tốt nhất, căn cứ vào khả năng, nhu cầu học tập, kinh nghiệm sống của trẻ để dạy trẻ, để xác định mục tiêu, nội dung cụ thể trong từng hoạt động và đảm bảo mục tiêu đề ra của độ tuổi. Quan điểm này giúp giáo viên có nhiều sáng tạo trong việc đổi mới nội dung, phương pháp, hình thực tổ chức các hoạt động nhằm phát huy tích tích cực, sáng tạo của trẻ trong quá trình tham gia các hoạt động giáo dục tại trường, trẻ sẽ chủ động tham gia các hoạt động, làm việc theo nhóm được trải nghiệm, trao đổi, chia sẻ, và trình bày ý kiến của mình, biết suy nghĩ và vận dụng những điều đã học và thực tế cuộc sống để giải quyết tình huống mà trẻ gặp phải. Xác định dạy trẻ hiểu gì, biết gì? Dạy trẻ những kỹ năng nào? Giáo dục trẻ có thái độ như thế nào? Hoạt động Triển khai thực hiện nội dung trên thông qua những hoạt động nào ? Lập kế hoạch theo các lĩnh vực hoạt động lấy trẻ làm trung tâm cần hết sức linh hoạt, bởi vì: Có những nội dung không đưa được vào kế hoạch mà giáo viên cần giải quyết trong hoàn cảnh thực tế xảy ra, có những nội dung đã xây dựng trong kế hoạch nhưng có sự thay đổi, nên không thực hiện được trong thời gian đã dự kiến, phải thay bằng một nội dung khác ... Việc lập kế hoạch phải đảm bảo rằng từng trẻ trong lớp được hỗ trợ để phát triển và cần phải đảm bảo mục tiêu và kết quả mong đợi với việc học của trẻ. Lập kế hoạch phải căn cứ vào đặc điểm của trẻ như: Khả năng, nhu cầu học tập, sở thích của trẻ để xác định mục tiêu cho phù hợp, căn cứ vào nội dung giáo dục theo từng độ tuổi trong chương trình giáo dục mầm non. Kế hoạch phải dựa trên quan sát của các giáo viên và kiến thức, sở thích của trẻ em, kiến thức, khả năng, đặc điểm cá nhân và hoàn cảnh và nhu cầu của trẻ. Các kế hoạch này phải được dựa trên những hiểu biết về phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giáo dục của giáo viên và đảm bảo rằng: trẻ tham gia tích cực trong việc học tập của mình trẻ học thông qua chơi. Giáo viên cần phải suy nghĩ về những kinh nghiệm và cơ hội sẽ hỗ trợ được các mục tiêu học tập, mong muốn, sự tương tác và chiến lược giảng dạy để hỗ trợ học tập để có thể thay đổi môi trường học tập trong lớp và ngoài trời vị trí và thời lượng thực hiện các hoạt động, trải nghiệm. Giáo viên cũng cần suy nghĩ về những kế hoạch cho cả nhóm trẻ và kế hoạch riêng của từng trẻ. Các kế hoạch cần phải linh hoạt để thích ứng với hoàn cảnh có thể thay đổi đột xuất. 8 /30
9. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Thực hiện đánh giá điều chỉnh lập kế hoạch cho thời gian tiếp theo, để đáp ứng với nhu cầu học tập của trẻ. Khi mục tiêu giáo dục đã được xác định, giáo viên phải dựa vào mục tiêu để cụ thể hóa nội dung của từng lĩnh vực cho từng độ tuổi quy định trong chương trình vì nôi dung giáo dục trong chương trình là những vấn đề cốt lõi, cơ bản. Nội dung giáo dục phải gần gũi phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương và khả năng của trẻ. Các nội dung giáo dục thiết kế theo các ngày trong tuần phù hợp với kinh nghiệm sống, năng lực và hiểu biết của trẻ. 2. Biện pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục phù hợp. Trong giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, các góc hoạt động chính được duy trì thường xuyên, chúng không cần phải di chuyển đi hoặc đóng lại. Vì vậy chúng ta cần suy nghĩ cẩn trọng về việc bố trí các góc này, khi thiết kế các góc hoạt động cần chú ý việc sắp xếp phải rất linh hoạt để có thể sắp xếp lại, đảm bảo rằng trẻ có thể di chuyển dễ dàng giữa các góc mà không va chạm vào trẻ khác hay vướng vào đồ vật hoặc bị vấp ngã. Có đồ chơi, học liệu và phương tiện các góc phải được bày biện hấp dẫn không gian để chơi và lối đi giữa các góc. Đồ dùng và học liệu mà giáo viên cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn trọng để hỗ trợ cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác. Giáo viên lập kế hoạch học tập cho trẻ, kích thích trẻ tham gia và làm phong phú hoạt động chơi và học của trẻ, có thể thay đổi tùy theo giáo viên dự định và tùy vào hứng thú, khả năng của trẻ sao cho đầy đủ và đa dạng, phong phú và được bổ sung khi cần, được bày biện một cách hấp dẫn, sắp đặt hợp lý và thuận tiện. Môi trường giáo dục có sự ảnh hưởng đến sự thành công trong học tập của trẻ và ảnh hưởng đến việc nội dung và kết quả mong đợi có đạt được hay không. Cả hai môi trường bên trong và bên ngoài lớp học đều rất quan trọng đối với việc dạy và học của cô và trẻ. Trẻ sẽ tham gia vào các hoạt động và các loại trò chơi khác nhau tùy thuộc vào môi trường mà trẻ đang ở đó.Vì vậy trẻ cần có nhiều cơ hội để chơi và học ở cả bên trong và ngoài lớp học. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiên - xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ ở trường mầm non. Hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ. Sắp xếp không gian hợp lý gần gũi với trẻ, thể hiện được đặc điểm của địa phương, phù hợp với đặc điểm của từng nhóm lớp. Phân chia giữa các góc rõ rệt. Thiết kế các góc chơi phù hợp với diện tích và phù hợp với độ tuổi. Các góc chơi được trang trí hình ảnh đẹp mắt, vừa với tầm mắt của trẻ, hình ảnh to, rõ, đẹp đảm bảo tính thẩm mỹ. Bố trí 9 /30
10. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. góc chơi với tên gọi của góc phù hợp với đồ dùng đồ chơi được bố trí trong các góc.Trang trí ở góc mở có sản phẩm của cô và của trẻ phong phú và đa dạng, trang trí với màu sắc hài hòa, tránh bị ô nhiễm màu sắc. Đối với các góc chơi: Đủ số lượng góc để trẻ chơi hàng ngày đảm bảo phù hợp với độ tuổi, bố trí hợp lí với diện tích của lớp, sắp xếp các góc động, tĩnh không gần nhau, đồ dùng, đồ chơi trong các góc phong phú về thể loại bổ sung được nhiều đồ dùng đồ chơi tự tạo, sắp xếp gọn gàng. Quan tâm đến đồ chơi mang tính sáng tạo có thể cho trẻ lắp ráp được, có sử dụng tranh ảnh là sản phẩm của cô và trẻ. Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ. Mặc dù diện tích của nhà trường còn chật hẹp tuy nhiên nhà trường vẫn bố trí sắp xếp môi trường ngoài lớp gọn gàng, bố trí các bồn cây, hoa hợp lý, trồng những loại cây phù hợp, không độc hại, sắp xếp bố trí các đồ chơi ngoài trời phù hợp, thuận tiện trong sử dụng. Thiết kế các khu vui chơi hoạt động phù hợp với không gian của trường: Góc tuyên truyền, góc thiên nhiên, góc chơi với nước, chơi với cát, có cây xanh ở các khoảng không tạo không khí trong lành thoáng mát, quan tâm tới việc tạo các thí nghiệm cho trẻ quan sát như thí nghiệm về sự nảy mầm của cây, thí 10 /30
11. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. nghiệm về cây cần đất, nước và ánh sáng. Các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi được bảo dưỡng thường xuyên, giữ gìn vệ sinh và tạo sự hấp dẫn đối với trẻ. Môi trường xã hội đặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếp trong trường mầm non, bao gồm sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh. Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm, vừa mang tính chất gia đình. Đối với trẻ cần thân thiện, ân cần, hành vi, cử chỉ, lời nói, thái độ của giáo viên đối với trẻ và những người xung quanh luôn mẫu mực để trẻ noi theo, giáo viên luôn đối xử công bằng với trẻ, lắng nghe ý kiến của trẻ. 3. Biện pháp 3: Lựa chon nội dung bài dạy phù hợp và xây dựng hệ thống câu hỏi mang tính tư duy cho trẻ. Với phương châm " Học mà chơi, chơi mà học” để học bằng chơi đạt hiệu quả tốt nhất, trẻ cần có người lớn hỗ trợ, mở rộng , trò chuyện và chơi với trẻ, kích thích trẻ tư duy trẻ có thể chủ động, tích cực vui chơi tìm tòi khám phá trải nghiệm thực hành sáng tạo hợp tác trò chuyện và chia sẻ ý tưởng những gì trẻ đang hứng thú. Vì vậy giáo viên có thể hỗ trợ trẻ bằng cách: a. Lựa chon bài dạy phù hợp cho trẻ. + Căn cứ vào nhu cầu học tập của trẻ, những điều kiện sẵn có ở địa phương để lựa chọn nội dung cho phù hợp. Ví dụ: Tháng 4 gắn với chủ đề quê hương đất nước Bác Hồ, chọn những nội dung đơn giản gần gũi với trẻ như: đề tài “Cánh đồng quê em” được lựa chọn vào lĩnh vực phát triển nhận thức cho trẻ thông qua hoạt động khám phá nhằm giáo dục trẻ biết cánh đồng quê mình cho ra những sản phẩm gì? Và nó gắn bó với người nông dân như thế nào? Từ đó trẻ biết yêu lao động sản xuất, yêu sản phẩm của quê hương. Ví dụ : Hoạt động Làm quen với toán, đề tài: “ so sánh chiều dài của 2 đối tượng”. Với mục đích : trẻ nhận ra sự ,khác biệt về chiều dài của 2-3 đối tượng, tổ chức cho trẻ tham gia phiên chợ quê đã chuẩn bị và yêu cầu trẻ mua về những sản phẩm như : đậu cô ve, cà rốt, đậu đũa và tiến hành cho trẻ về nhóm thảo luận. + Các con có thể tìm hiểu được những gì từ những quả này? + Kích thước của những loại quả này như thế nào? +Cho trẻ được đưa ra nhận xét về loại rau quả mà mình so sánh. Dù trẻ nói đúng hay chưa đúng thì khuyến khích trẻ nói và bằng những lời động viên, gợi ý của cô giúp trẻ tự tin vào câu trả lời của mình.Trẻ rất thích thú tham gia các hoạt động và tích cực trao đổi ý kiến, tiết học nhẹ nhàng mà đạt hiệu quả đáng kể từ đó trẻ ngày càng tiến bộ. 11 /30
12. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Tổ chức hoạt động luôn đặt trẻ vào trung tâm của quá trình giáo dục, có nghĩa là tạo mọi cơ hội cho trẻ tham gia vào các hoạt động. * Đối với hoạt động trải nghiệm trẻ được học qua thực tế qua việc làm, qua khám phá tìm tòi. Ví dụ: Trong kế hoạch tháng 4 gắn với chủ đề nước và hiện tượng tự nhiên, cho trẻ được làm thí nghiệm “ Vật chìm vật nổi”, phát cho trẻ những viên sỏi, miếng xốp, thìa inox . Cho trẻ đoán xem khi thả các vật xuống nước vật nào sẽ nổi, vật nào sẽ chìm? Và cô cho trẻ thảo luận xem tại sao lại nổi, vì sao lại chìm? Cho trẻ làm thí nghiệm “ chất nào tan trong nước”, sử dụng đường, muối để cho trẻ dự đoán xem chất nào tan trong nước. Ảnh trẻ làm thí nghiệm với nước. * Hoạt động giao tiếp: Trẻ được chia sẻ với bạn bè và học từ mọi người. Ví dụ: Trong kế hoạch tháng 3 gắn với chủ đề giao thông có thể chọn đề tài “ Trò chuyện về những chiếc mũ bảo hiểm xinh xắn” Với những câu hỏi : Vì sao chúng ta cần đội mũ bảo hiểm? Và khi nào thì đội mũ bảo hiểm? Tác dụng của mũ bảo hiểm ? chất liệu của mũ bảo hiểm? Chỉ với những câu hỏi như vậy trẻ sẽ trả lời hăng hái và sôi nổi không mang tính gò bó. * Hoạt động suy nghĩ: Suy nghĩ và vận dụng những điều đã lĩnh hội được vào 12 /30
13. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. việc giải quyết các tình huống. Ví dụ: Tìm hiểu về nước và môi trường tự nhiên, giáo viên có thể đưa ra đề tài mở để trẻ trò chuyện: “ Điều gì sẽ xảy ra nếu không có nắng? Điều gì xảy ra nếu cây không được uống nước?... Tôi chia nhóm cho trẻ thảo luận sau đó cho trẻ nói lên phán đoán hoặc suy nghĩ của mình. Từ đó trẻ được thu hút vào việc suy nghĩ tìm nguyên nhân. Ảnh trẻ làm thí nghiệm tầm quan trọng của nước và các điều kiện sống của cây. * Hoạt động trao đổi : Diễn đạt chia sẻ suy nghĩ và mong muốn. Khi tổ chức hoạt động lấy trẻ làm trung tâm giáo viên chỉ là người tạo cơ hội, hướng dẫn, gợi mở giúp trẻ lĩnh hội được kiến thức một cách nhẹ nhàng không gò bó cứng nhắc. Ví dụ: Sử dụng những câu hỏi mở để kích thích óc suy nghĩ của trẻ: + Con sẽ làm gì khi con bị ốm? Con sẽ làm gì khi bạn khóc? + Con nghĩ thế nào? + Làm sao con biết? + Tại sao con lại nghĩ nghư vậy? + Nếu ..thì sao? Nếu không .thì sao? + Theo con điều gì/ cái gì sẽ xảy ra tiếp theo? Như vậy trẻ sẽ biết suy nghĩ và trả lời câu hỏi một cách tự nhiên theo ý hiểu của trẻ. b. Đặt những câu hỏi mang tính tư duy: 13 /30
14. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Sử dụng hội thoại và đặt câu hỏi để tìm thông tin giúp trẻ thể hiện, phân loại những gì chúng biết và hiểu sử dụng cách diễn đạt hợp lý, hướng dẫn và khuyến khích trẻ thực hành, vui chơi, tìm tòi, khám phá, cung cấp nhiều cơ hội để trẻ tham gia các hoạt động mang tính tưởng tượng và sáng tạo. Quan sát, tương tác với trẻ, giúp trẻ hiểu và cảm nhận sâu sắc và có hệ thống. Vì vậy khi đặt câu hỏi phải đi từ dễ đến khó, không nên đưa câu hỏi miên man, bế tắc, cần có những câu hỏi thông minh và khéo léo tạo ra sự tranh luân kích thích sự tư duy ở trẻ. Đặt câu hỏi, đây chính là động lực thúc đẩy học tập có hiệu quả. Ví dụ: Có thể sử dụng một số câu hỏi khiến trẻ phải suy nghĩ như: Con nghĩ như thế nào? Làm sao con biết? Tại sao con lại nghĩ như vậy? Theo con thì điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Với câu hỏi tốt thường là câu hỏi mở và có câu trả lời mở, đòi hỏi trẻ phải tư duy, những câu hỏi này tạo được một điều mới mẻ cho trẻ. Ví dụ: Để so sánh hai hành động hoặc hai nhân vật hoặc hai bức tranh ... có thể sử dụng câu hỏi như: Hành động nào tốt hơn? Vì sao? Nhân vật nào tốt hơn? Điều gì thể hiện được điều đó ? Bức tranh nào đẹp hơn? Vì sao lại đẹp hơn? ..... Việc sử dụng câu hỏi có ý nghĩa quan trọng trong việc dạy trẻ trong trường mầm non, nó có thể hướng tới những tình cảm cao đẹp và những phẩm chất đạo đức tốt cho trẻ. Ví dụ: Với bài thơ “ Cô giáo em” của nhà thơ Nguyệt Mai , có thể sử dụng câu hỏi sau: + Ngày 20/11 là ngày gì ? + Vậy các con sẽ làm gì để thể hiện tình cảm của mình với cô giáo ? 14 /30
15. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Ảnh giáo viên đang dạy trẻ bài thơ “ cô giáo em”. Sử dụng câu hỏi mở sẽ giúp trẻ phát triển trí nhớ, diễn đạt ngôn ngữ mạch lạc và trẻ mạnh dạn tự tin nói được những nhận xét theo ý hiểu của mình. Ví dụ như: Hoạt dộng khám phá “ Làm quen một số động vật sống trong rừng”. Tôi có thể sử dụng một số câu hỏi như sau: + Các con có nhận xét gì đặc điểm của con voi? + Con voi có lợi ích gì? + Con voi uống nước và ăn thức ăn như thế nào? + Vì sao con hổ được gọi là chúa tể sơn lâm?... Ví dụ: Khi tổ chức hoạt động cho trẻ tìm hiểu về “ các loại quả” sử dụng một số câu hỏi như: + Cô có đĩa gì đây? Đĩa quả của cô như thế nào? Theo các con trên đĩa có những quả gì? Tại sao con biết? Hãy nói về miếng quả mà mình được ăn ( trẻ tự nêu lên cảm nhận và phỏng đoán của mình) + Tại sao con biết miếng quả con ăn là miếng cam? + Tại sao con biết là miếng dứa? + Tại sao con biết miếng vừa ăn là miếng soài? Sau đó hỏi trẻ đặc điểm từng quả + Theo con quả cam như thế nào? 15 /30
16. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. + Thế còn quả soài thì sao?... Củng cố: Đặt câu hỏi trẻ mang tính suy ngẫm và củng cố nội dung đã học như: + Hôm nay chúng ta tìm hiểu những quả gì? + Quả đó như thế nào? + Khi ăn quả, chúng ta phải làm gì với các quả đó? + Hôm nay các con học được điều gì? + Chúng mình làm được những gì? + Con thích điều gì nhất? Trẻ được khuyến khích và chủ động nói ra những điều mình cảm nhận được để nói lên nhận xét cá nhân. Khuyến khích trẻ nói ra càng nhiều càng tốt, có thể đầy đủ hay chưa đầy đủ; đúng hay chưa đúng không quan trọng mà chỉ cần trẻ dám nói và được nói ra. Nhờ đó mà trẻ rất tự tin nói ra những điều mình suy nghĩ. Qua hoạt động này trẻ được tự điều chỉnh hiểu biết của mình qua câu trả lời của bạn và qua việc trực tiếp được nhìn quả, trẻ được tự suy ngẫm và đánh giá hiểu biết kỹ năng của mình, thông qua đó trẻ được củng cố lại hệ thống kiến thức mà trẻ đã học nhằm khắc sâu cho trẻ kiến thức cần cung cấp mà không bị nhàm chán và lặp lại. 4. Biện pháp 4: Áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong các hoạt động mọi lúc mọi nơi. Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ nên chỉ cung cấp kiến thức, sự hiểu biết cho trẻ trên hoạt động học thì chưa đủ. Muốn cho trẻ có kiến thức sâu rộng hơn về khoa học, tự nhiên và cuộc sống xã hội thì điều đầu tiên và quan trọng nhất là phải tích lũy thông qua các hoạt động như: Hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động lao động tập thể, hoạt động giao lưu, hoạt động tổ chức các sự kiện ngày hội ngày lễ.... Hoạt động ngoài trời: Việc tổ chức hoạt động ngoài trời, các buổi dạo chơi ngoài trời là rất cần thiết vì trẻ rất thích thú được tiếp cận với thiên nhiên, cung cấp kiến thức mới, củng cố kiến thức cũ cho trẻ. Ví dụ: Dạo chơi sân trường, trò chuyện về cây xanh giúp trẻ nhận ra sự phát triển của cây, đặc điểm của cây mà trước kia trẻ chỉ được tìm hiểu trên lớp. Qua đó giáo dục trẻ lòng yêu thiên nhiên, biết cảm thụ cái đẹp. 16 /30
17. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Ảnh giáo viên đang trò chuyện với trẻ về cây. Trong các hoạt động ngoài trời giúp trẻ tưởng tượng những gì trẻ thích, trẻ tạo ra các sản phẩm mình thích, từ đó giúp trẻ thành thạo các thao tác, phát triển tư duy làm cho quá trình nhận biết về thế giới xung quanh của trẻ được thoải mái, tự nhiên, hấp dẫn và hiệu quả hơn. Ví dụ: Hoạt động nhổ cỏ, bắt sâu, lau lá cây, lau đồ chơi ngoài trời ... Qua những việc làm này trẻ được rèn luyện thao tác kỹ năng lao động, trẻ biết thế nào là hành động đúng sai đối với môi trường, biết chăm sóc cây như thế nào... Ảnh trẻ đang chăm sóc cây. 17 /30
18. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Hoạt động góc: Vui chơi là hoạt động tạo cho trẻ nhiều hứng thú và cũng cho trẻ cơ hội được vận dụng nhiều kiến thức, kỹ năng khác nhau vào giải quyết nhiệm vụ chơi. Trẻ được thử nghiệm nhiều vai trò khác nhau qua các vai chơi, được phát huy trí tưởng tượng, sáng tạo, học hỏi và hợp tác với bạn cùng chơi Ảnh trẻ đang chơi hoạt động góc. Tổ chức hoạt động vui chơi không chỉ giúp trẻ hình thành khả năng mà còn đặt nền tảng khá vững chắc để phát triển kỹ năng sống cho trẻ. Ví dụ : Tổ chức cho trẻ chơi đóng vai ( ông bà, bố mẹ, con cái). Đặt cho trẻ tình huống: Con sẽ làm gì nếu bị lạc? Nếu làm ông, bà, bố hoặc mẹ con sẽ làm gì khi con mình làm sai? Nếu con làm sai việc gì đó con sẽ làm gì?.... Qua hoạt động đóng vai này trẻ vừa biết bày tỏ lòng quan tâm, yêu thương đối với mọi người, vừa nói ra được những tâm tư nguyện vọng của mình với người lớn, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin khi giao tiếp. Ví dụ: Cho trẻ chơi ở góc phân vai chơi “ Bố mẹ chở con đi học’’. Hỏi trẻ cách đội mũ bảo hiểm sao cho đúng cách và an toàn khi ngồi lên xe? Khi đi ra đường con phải đi như thế nào? ... Để hình thành nhận thức cho trẻ, kể cho trẻ nghe những câu chuyện, cho trẻ xem video hoặc tạo ra những tình huống cụ thể để trẻ nghe, quan sát và cảm nhận, trải nghiệm. Ví dụ: Cho trẻ chơi trò chơi “mèo đuổi chuột” Sau khi chơi xong hỏi trẻ: + Con cảm thấy như thế nào khi vừa đóng vai là chú mèo chạy đuổi bắt chuột? 18 /30
19. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. + Các con thấy lớp chúng mình hôm nay chơi như thế nào?... Ảnh trẻ chơi trò chơi dân gian “ Mèo đuổi chuột” Hoạt động đón – trả trẻ: Qua hoạt dộng đón và trả trẻ giáo viên nhẹ nhàng chủ động trò chuyện với trẻ để tạo cho trẻ một cảm giác thân thiện cởi mở. Đồng thời tận dụng khoảng thời gian đó hằng ngày để khai thác thêm thông tin của trẻ về sở thích, các mối quan hệ của trẻ. + Buổi sáng sau khi ngủ dậy con làm gì? + Theo các con thì vì sao chúng mình phải rửa mặt, đánh răng? + Trước khi đi học con phải làm gì? + Khi đi học, đi chơi mà gặp người lớn tuổi các con phải như thế nào? + Thế khi đến lớp các con phải như thế nào? + Về nhà con thường làm gì? 19 /30
20. Tên đề tài: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non. Ảnh giáo viên đang trò chuyện với trẻ sau giờ đón trẻ và chuẩn bị giờ trả trẻ. Biện pháp 5: Bồi dưỡng kiến thức cho giáo viên về thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ, với lòng tâm huyết yêu nghề các cô giáo phải nỗ lực phấn đấu góp sức cùng nhà trường chăm sóc vun trồng mần non tuổi thơ, xây dựng lớp học thật sự là tổ ấm của trẻ thơ. Trong mỗi hoạt động vận dụng sáng tạo phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm kết hợp khám phá, trải nghiệm, tích hợp thông qua các hoạt động góp phần hình thành ở trẻ có tinh thần hoạt động tập thể, đoàn kết, năng động hoạt bát, sự tự tin khi giao tiếp, từng bước hình thành kỹ năng sống, tích cực cho trẻ. Để làm được điều đó thì việc áp dụng tốt phương phát giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm non là vô cùng cần thiết. Vì vậy việc nâng cao trình độ, hiểu biết của giáo viên là một việc làm vô cùng quan trọng, đòi hỏi giáo viên cần tìm tòi, học hỏi để hiểu về phương pháp dạy học lấy trẻ làm trung tâm, luôn sáng tạo và đổi mới hình thức dạy học để trẻ tiếp thu một cách nhanh nhất, sâu sắc nhất mà không mang nặng tính giáo điều. Giáo viên cần nghiên cứu và xây dựng các bài tập mang tính sáng tạo, tình huống để trẻ suy nghĩ và tìm ra đáp án chính xác nhất, không nên máy móc và hình thức, phải biết lựa chọn mức độ thích hợp với với năng lực của cá nhân trẻ, 20 /30